Zergatik zentratu behar dute ikastetxeek eta hezkuntza-sistemek ekitatean eta inklusioan
Desgaitasuna duten Pertsonen Eskubideei buruzko Nazio Batuen Konbentzioak argi eta garbi jasotzen du hezkuntza inklusiborako eskubidea maila guztietan bermatzeko konpromisoa. Gizabanakoak bizi diren gizarteetan hezkuntzarako sarbide-berdintasunaren garrantzia nabarmentzen du, eta norbanakoen beharretara egokitutako zentzuzko egokitzapenak ematea agintzen du, partaidetza esanguratsua bermatzeko.
Hezkuntza inklusiboa Europan
Europako herrialde askotan, hezkuntza inklusiboa hezkuntza-behar bereziak ingurune arruntetan garatzea bezala ulertzen da, eta, normalean, gizarteratzearen funtsezko zatitzat hartzen da. Desgaitasunaren eta Hezkuntza Inklusiboaren Europako Agentziaren arabera, hezkuntza inklusiboa "ikasle guztien eskubideak, berdintasuna, sarbidea eta parte-hartzea baloratzen dituzten ikastetxeetan kalitate handiko hezkuntza eskaintzea" da. Ikerketek erakusten dute hezkuntza inklusiboak eragin positiboa duela emaitza akademikoetan, eta enplegagarritasunerako aukera hobeekin lotzen dela, derrigorrezko hezkuntzaren ondorengo etapatan parte hartuz, sare sozial baliotsuetan integratuz eta bizitza-autonomia maila altuak lortuz. Horregatik, hezkuntzan berdintasunez parte hartzea eta parte-hartze aktiboa bermatzea funtsezkoa da gizarteratze osoa lortzeko.
STESSIEren papera.
Europako herrialde askotan, "inklusio" kontzeptua hainbat modutan ikusten da. STESSIE proiektuaren helburua hezkuntza-sektorean sartzeak zer dakarren eta aniztasuna balio erantsi gisa nola erabil daitekeen ulertzea da. STESSIEk funtsezko mentalitate-aldaketak sustatzen ditu: Zer esan nahi du zinez ikasle guztiei erreferentzia egiteak, gaitasun, etnia, hizkuntza, erlijio edo identitatearen beste alderdi batzuegatik talde minoritarioetan daudenak baztertu gabe?
Europako herrialde askok Hezkuntza Premia Berezien planteamendu indibidualista egiten dute. STESSIEren helburua da ikasle guztiak hartuko dituzten ikaskuntza-ingurune aberatsak eraikitzea, batez ere baztertzeko arriskuan daudenak eta jatorri anitzekoak.
Gero eta gehiago eskatzen dira hezkuntza inklusiboaren arloko politika argiak. Hezkuntza-sektoreko alderdi interesdunen artean, premiazkoa da hezkuntza kalitatean eta eskoletako orientazio politiketan inbertitzea, hezkuntza orokorrean oinarrizko eta prebentziozko ikasle-orientazioaren alde egiteko. STESSIEk Europa osoko arduradun politikoei ikastetxeetako inklusibotasuna hobetzeko jarduketa bideragarrien berri eman nahi die.
Nola hurbildu STESSIE esparrura
STESSIE autoebaluazioa egiteko helburuarekin garatzen da, ikasle guztien (zaurgarriak barne) parte-hartzea eta ikasteko aukerak hobetzeko tresna gisa. Era berean, ikastetxeen, ikuskatzaileen eta ebaluatzaileen autonomia errespetatzeko diseinatuta dago. STESSIEk ez du, Europako ikastetxe eta ikuskatzaile edo ebaluazio-organo guztietan erabiltzeko ebaluazio-esparru edo -tresna bakarra bat izan nahi.
Esparrua honetan datza:
STESSIE ez da, inolaz ere, eskolari buruz epai eman dezakeen edo emango duen ebaluazio-tresna bat. Aitzitik, eskola inklusiboago bihurtzeko prozesuari buruz kontzientzia sortzen du. STESSIEren helburua honako eremu hauek nabarmentzea da:
- Eskola hobetzea haur guztientzat inklusiboagoa eta irisgarriagoa izan dadin.
- Eskolak asko inbertitu dezan haur bakoitzaren parte-hartze akademikoan eta sozialean.
STESSIEk ikastetxe bereko langileen, gurasoen eta ikasleen ikuspuntuak biltzen ditu, eskolako lidergoak, kulturak eta ikasgelako klimak, inklusioa lehenesteko eta balioesteko duen indar handiaren ikuspegi integral bat eskaintzeko. STESSIE hainbat modutan informatzailea eta erakargarria da:
- Eskolan egun dagoen inklusibotasun-mailari buruzko ezagutza esanguratsuak eskaintzen ditu.
- Tresna aldian behin baino gehiagotan aplika daiteke, inklusio prozesuan hobekuntzak lortzeko egindako aurrerapenak kontrolatzeko.
- Lerrokatze- eta dibergentzia-eremuak nabarmentzen dira irakasleen, langileen eta ikasle gazteenen zein nagusien ikuspegietan.
Baina hau abiapuntua besterik ez da. STESSIE ikastetxeei ingurune inklusiboagoa sortzeko ekintzak formulatzen eta koordinatzen laguntzen dien prozesu baten parte da. Etorkizuneko norabide estrategikoei buruzko erabaki informatuak hartzen laguntzen die ikastetxeei.
STESSIE gida kit batekin dator, lortutako emaitzen arabera, eskolako arduradunei inklusioa hobetzeko estrategia egokiak identifikatzen laguntzeko.
ESPARRUA ERABILTZEKO FUNTSEZKO PRINTZIPIOAK
EBALUAZIO-METODO POTENTZIALAK
Zerrenda hau ikuspegi eta metodo sorta bat da, ikastetxeetako arduradunek eta irakasleek, hezkuntza-aholkulariek eta ikuskatzaileek STESSIEren esparruan ebaluatzeko behar diren ebidentziak ezartzeko erabil dezaketena. Ez du inola ere zabala edo zehatza izan nahi, eta eskolak eta ikuskatzaileak ez lirateke behartuta sentitu behar metodo horiek guztiak aldi bakoitzean eta esparruaren alderdi guztietarako erabiltzera.
- Irakaskuntzari eta ikaskuntzari buruzko behaketak.
- Eskola-inguruneari buruzko behaketak.
- Ikasleen lana berrikustea (arauak, aurrerapenak, gaitasunak, irakasleen ebaluazioa, jarraipena, baliabideen egokitasuna)
- Epe labur, ertain eta luzerako plangintza aztertzea.
- Ikastetxeko ikasleen ongizateari buruzko barneko edo kanpoko ebaluazioak berrikustea, eta ebaluazio hauen emaitzei nola heltzen zaien aztertzea.
- Elkarrizketak/bilerak ikasleekin.
- Gurasoen iritziak/bilerak/galderak.
- Eskola komunitatearekin hitz egitea, ikastetxeak kanpoko erakundeekin lana nola koordinatzen duten eztabaidatzeko.
- Jarduera plan pertsonalizatuak (JPP).
- Ikasle zaurgarrien aurrerapena identifikatzen duten jarraipen-sistemak.
- Digitalki inplikatzeko metodo berriak, artxibo digitalak/bideoak/buletinak eta abar aztertzea.
- Kultura babestea
- Ongizate erregistroak/planak/jarraipen-sistemak
- Ikaskuntza profesionalerako programak eta irakasleen ebaluazioak, beren praktiken arabera.
